Tereyağına da AB Standartı Geliyor

Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde tereyağı üretimi disiplin altına alınıyor. İlk defa tereyağı için kodeks yazan Tarım Bakanlığı, çiğ sütten tereyağı üretimini yasaklıyor. Türkiye’ye özgü yoğurttan yapılan tereyağına ‘yayık tereyağı’ ismiyle yer veriliyor.

Önümüzdeki günlerde Başbakanlık’a sunulacak tebliğe göre tereyağında en fazla yüzde 2 oranında tuz kullanılacak. Ürünün etiketinde ne kadar tuz içerdiği belirtilecek. Tuz ilave edilmemişse ‘tuz eklenmemiştir’ ifadesi yazacak. Süt veya kremadan elde edilen tereyağlarına ‘geleneksel tereyağı’ denilebilecek.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Mustafa Erten Zaman’a yaptığı açıklamada, tereyağını AB standartlarına uygun hale getirmek için ‘Türk Gıda Kodeksi Tereyağı, Diğer Süt Yağı Esaslı Sürülebilir Ürünler ve Sadeyağ Tebliği’ni hazırladıklarını söyledi. Tereyağı için yazılan ilk kodeks özelliği taşıyan tebliğ, AB’nin ‘Sürülebilir Yağların Standardizasyonu Yönetmeliği dikkate alınarak oluşturuldu. Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Petek Ataman, yeni tebliğin 1930’lu yıllara dayanan Gıda Maddeleri Tüzüğü’nden sonra tereyağını disipline eden ilk mevzuat olduğunu aktardı. Sadece Türk Standartları Enstitüsü’nün tereyağıyla ilgili standardı bulunduğunu vurgulayan Ataman, “Bu da ihtiyari. Yani uymak zorunlu değil.” dedi.

Yeni düzenleme çiğ sütten üretilmiş tereyağına izin vermiyor. Daha önceki mevzuata göre çiğ sütten yapılan tereyağları, mutfaklık tereyağı olarak üretiliyor ve böyle pazarlanıyordu. Bu ürünlerin etiketinde çiğ tüketilmemesini gösteren bir uyarının yazması gerekiyordu. Ancak uyarı çok küçük yazıldığından kimse fark etmiyor ve çiğ tereyağları kahvaltıda da tüketiliyordu. Yeni tebliğ, ciddi sağlık riskleri taşıyan bu duruma son verecek.

Tebliğde, tek bir yağ sınıfı vermek yerine ürün yelpazesi geniş tutuluyor. Sadece Türkiye’de üretilen yoğurttan yapılan tereyağına ilk defa ‘yayık tereyağı’ ismiyle yer veriliyor. Bu ifade AB direktifinde bulunmuyor. Diğer sınıflar ise şöyle sıralanıyor: Dörtte üç yağlı tereyağı, yarım yağlı tereyağı, çeşnili tereyağı, çeşnili tereyağı karışımı, süt yağı esaslı sürülebilir ürünler ve sadeyağ.

Düzenleme kapsamındaki ürünler ağırlıkça en fazla yüzde 2 oranında tuz içerebilecek. Tuz hariç kuru maddenin en az üçte ikisini süt yağı oluşturacak. Tipik tat ve aromanın sağlanması amacıyla starter (kültür, maya) kullanılabilecek. Süt veya kremadan elde edilen ve tereyağı tanımına uygun yağlarda ürün adı ile birlikte ‘geleneksel’ ifadesi kullanılabilecek. İçerdiği süt yağı miktarı ürünün ticari isminin yanına konulacak. Süt yağı yüzde 41’den fazla, yüzde 62’den düşük olan ürünler ‘yağı azaltılmış’, yüzde 41 veya daha düşük olanlar ‘düşük yağlı’ veya ‘az yağlı’ şeklinde adlandırılacak. ‘Dörtte üç yağlı tereyağı’ yerine ‘yağı azaltılmış’, ‘yarım yağlı tereyağı’ yerine ‘düşük yağlı’ veya ‘az yağlı’ adlandırması yapılacak. Çeşnili tereyağlarında kullanılan çeşni maddesinin adı, ‘çeşnili’ ifadesi yerine yazılabilecek. Ürünlerin satış noktalarındaki muhafaza sıcaklığı 4 dereceyi geçmeyecek. Bu tür gıdaları üreten ve satan işyerleri, düzenlemenin yayım tarihinden itibaren 1 yıl içinde söz konusu hükümlere uyacak. Tebliğ, önümüzdeki günlerde Başbakanlık’a sunulacak.

Kontrollü şartlarda standart kalitede ürün elde etmek için gıda sanayiinde kullanılan mikroorganizmalara ‘starter kültür’ deniliyor. Sadece starter veya kültür olarak da adlandırılabiliyor. Starter, bazı gıdalarda asit geliştirmek, bazılarında ise aroma oluşturmak için kullanılıyor. Yoğurt ve ekmek mayaları kültürler arasında yer alıyor.

Avrupa Birliği, Tereyağını Margarine Tercih Ediyor
Zaman, sağlıklı beslenme için tereyağının mı yoksa margarinin mi tercih edilmesi gerektiği tartışmasını gündeme getirmişti. 13 Mart 2005’teki haberde, sağlık konusunda hassas olan Avrupa’nın tereyağı tüketiminde Türkiye’yi geride bıraktığı belirtiliyordu. Türkiye’de kişi başına yıllık 1,5 kilogram tereyağı tüketilirken, AB’deki tüketim 4,5 kilogram. Türkiye’de tereyağı kullanımı her geçen gün azalıyor. 1995-2002 yılları arasında kişi başı tereyağı tüketimindeki düşüş yüzde 24. .