YOĞURDUN TÜRKİYE
DEKİ YERİ VE ÖNEMİ
Binlerce yıldan beri Türk ülkelerinde işlenen yoğurt toplumumuzun
beslenmesinde önemli yeri olan bir süt ürünüdür. Her çeşit sütten yapılabilmesi
, basit kap ve usullerle her yerde herkes tarafından işlenebilmesi satış ve
tüketimdeki kolaylıklar , onun Türkiye’nin en ücra köşelerine kadar yayılmasına
sebep olmuştur. Bugün bir çok süt ürünleri tanımayan çevrelerimiz vardır. Ama
yoğurdu veya onun sulandırılmış şekli olan ayranı bilmeyen mıntıkalarımız yok
gibidir. Bu bakımdan yoğurt türkiyenin milli bir yiyeceği kabul edilir. Türk
toplumu onu çok eski devirlerdn beri besleyici ve sağlığını koruyucu bir yiyecek
olarak tanımış , çeşitlerini yapmış , hastalarını ve sindirim bozukluğu
çekenleri onunla beslemiş , bazen sulandırarak ayran haline sokarak ,
ferahlatıcı bir içecek haline sokmuş , bazen torbalarda süzmüş tuzlamış, peynir
gibi kahvaltıda kullanmış , bazen de suyunu bir hayli azaltarak , kışın bile
ihtiyaçlarını karşılayacak elde hazır dayanıklı bir yoğut özü haline getirmiş ve
uzun kış devresinde protein ihtiyacının önemli kısmını %65 gibi çok yüksek
oranlarda protein ihtiva eden , bu değerli besinden sağlamaya çalışmıştır.
Yoğurtçuluğun hammadde yönünden Türkiye’de ayrı bir önemi vardır. Bilindiği
gibi Türkiye’nin süt ürünlerinde 4 tür hayvanın inek, koyun , keçi ve mandanın
payı vardır. Bunlardan koyun keçi gibi küçük baş hayvanların sütleri bir çok süt
ürünlerinin işlenmesine elverişli olmadıkları gibi , kuru madde miktarı da
yüksek olduğundan içimlerde ağırdır. Halbuki yoğurt teknolojisinde kuru maddece
zengin süt aranır, batı ülkelerinde olduğu gibi inek sütü kullanmak zorunda olan
yoğurtçuluk tesisleri işleyecekleri hammaddeyi ya süt tozu veya koyulaştırılmış
süt katmak veya uzun uzun pişirmek suretiyle kuru maddece zenginleştirmeye
çalışmaktadırlar. Türkiye nin ise kurumaddece zengin yoğurt için elverişli,küçük
baş hayvan süt üretimi,toplam üretimin yarısına yaklaşacak bir düzey
göstermektedir.
Yoğurt Türkiye’de yalnız sütten işlenen bir ürün değildir. aynı zamanda,hatta
çok kere sütten daha geniş ölçüde sütçülük artıkları, özellikle yağsız süt,
yoğurda veye ayrana işlenerek değerlendirilmektedir.
Ayrıca birçok mıntıkalarımızda, tereyağda da yoğurttan işlenmektedir. yani
türkiyenin diğer önemli bir süt ürünü olan tereyağın yapılışında da yoğurdun
önemli bir yeri vardır. yani yoğurt birçok mıntıkalarda tereyağcılığın ikinci
bir hammaddesi durumundadır. bu çevrelerde süt önce yoğurda işlenir yoğurtta
yarı yarıya sulandırılır ve yayıklanarak tereyağı haline getirilir. bu işlemde
arta kalan ayran ,güneydoğu Anadolu’da işçiye verilmektedir, para gibi mübadele
aracı da olabilmektedir.
Yoğurt birçok besinlerin hazırlanmasında yararlanılan bir maddedir.
Sarmısakla karıştırılarak bir çok yemeklere çeşni vermesi yanında tahıllarla
karıştırılarak yapılan çorbalar bu arada Türk toplumunun en önemli besinleri
arasında tarhananın yapılışında yoğurdun önemli bir yeri vardır. Yoğurt birçok
bölgemizde pişirilerek yani ikinci bir işleme tabii tutularak daha dayanaklı bir
şekle sokulur. Kış yoğurdu pişmiş yoğurt gibi değişik adlarla bu tip dayanıklı
yoğurtlarda uzun kış devresinde bölgedeki halkın yoğurt ihtiyacının önemli bir
kısmını karşılar.








