Yabancı Şirketler Gözünü Türkiye Pazarına Dikti
Türkiye’deki fonksiyonel gıda pazarı, gelişime açık yapısıyla yabancı şirketlerin ilgi odağı. Türkiye’nin bu tip yenilikleri çok hızlı benimseyen bir ülke olması ve tüketicinin artan ilgisi, yabancı şirketlerin bu alandaki yatırımlarını artırma kararı almasında etkili oluyor. Örneğin Unilever fonksiyonel gıda için yatırıma hazırlanıyor. Unilever Türkiye Pazarlama Müdürü Gazanfer İbar, 2007 yılı içinde yaklaşık 3-4 milyon euro’luk bir yatırım ayırarak, kolesterol düşürücü ürünle pazara girmeyi planladıklarını açıkladı. Fonksiyonel ürünler konusunda birçok firmanın tetikte olduğunu söyleyen İbar, "Bu alanda herkes hazırlık yapıyor. Kimin, hangi ürünle pazara gireceği belli değil. Potansiyel çok yüksek" diyor. 

Danone Türkiye’yi Yatırım Üssü Yapacak
1999 yılında “çocukların sağlıklı büyümelerine yardımcı olma” söylemi ile piyasaya sunduğu ürünlerin ardından, geçtiğimiz yıl piyasaya sunduğu probiyotik yoğurt Activia ile pazara hızlı giren Danone, Vital süt serisi ile portföyüne yeni bir fonksiyonel gıda eklemiş oldu. Hamile anneler için Danone Vital 1, formlarını kaybetmek istemeyen anneler için Danone Vital 2 ve yaşı ilerlemiş, kemik yapısını korumak isteyen anneler için Vital 3 serisini üreten Danone, yeni ürün gruplarıyla pazar payını arttırmanın peşinde. Groupe Danone’nin Türkiye’yi önemli bir yatırım üssü olarak gördüğünü söyleyen Danone Ürün Pazarlama Müdürü Gökhan Öğüt, Groupe Danone bünyesinde faaliyet gösteren Danone Vitapole’de (Danone Uluslararası Araştırma-Geliştirme Merkezi) ürünlerin geliştirilmesi için çalışmaların devam ettiğini belirterek bu birikimlerin Türkiye pazarını da etkileyeceğini söylüyor.

Türk Şirketleri de Atakta
Sütaş, Pınar, Ülker gibi devler bu alanda strateji geliştiriyor. Ayrıca, Otacı ve Altınkılıç gibi "nişlere" odaklanan orta ölçekli şirketler de var. Kurtsan İlaçları Yönetim Kurulu Başkanı Meltem Kurtsan, Türkiye’de fonksiyonel gıda sektörüne ilk giren Türk şirketi olarak pazarı büyütmeyi hedeflediklerinin altını çiziyor.

Fonksiyonel ürün denilince akla ilk gelenler arasında probiyotik yoğurtlar geliyor. Şu anda pazarda en hızlı büyüme bu ürün grubunda yaşanıyor. Yovita markasıyla fonksiyonel gıda pazarına yatırım yapan Sütaş da bu tür gıdaların, yeni tüketici gruplarına ulaşmada önemli olduğuna inanıyor. Sütaş Pazarlama Genel Müdür Yardımcısı Ergun Ermutlu, fonksiyonel ürünlerin Türkiye için yeni ve niş bir market olduğunu belirterek büyüme potansiyeline dikkat çekiyor. Firma olarak bu alanda agresif büyüme kararı aldıklarını açıklayan Ermutlu, 2006 yılında pazardaki konumu güçlendirecek yeni çeşitler ve farklı uygulamalarla tüketicinin karşısına çıkacaklarını söylüyor. Ermutlu, "AB üyeliği sürecindeki Türkiye’de birçok konuda yapılan yasal düzenlemeler doğal olarak süt ve süt ürünleri sektörünü de kapsıyor. Bu tür yasal düzenlemeler somutlaştıkça sektörün önü daha da açılacak ve yatırımlar artacaktır" diyor.

Pınar da bu kategorideki ürünlerin önümüzdeki dönem gıda sektörüne yön vereceğini düşünüyor. Pınar, 2005 yılında Türkiye pazarına sunulan ilk sütlü-meyveli içecek olan Pınar Denge Prebiyotik’i ve Pınar Denge Yoğurt’u piyasaya sundu. Şirket temsilcileri bu alanda güçlenmeye devam edeceklerini belirtiyorlar. 

Ülker’in Stratejik Hedefi
Fonksiyonel gıda pazarına ilgi duyan şirketlerden bir diğeri de Ülker. Gıdada iddialı yatırımlarıyla hızla büyüyen grup, bu yeni alana yönelik yatırımlarını da arttırıyor. Ülker, İsviçreli Hero şirketi ile yaptığı işbirliği sonucu dengeli beslenme ve fonksiyonel gıdalar kategorisine giriş yaptı. Bağışıklık sistemini güçlendiren yoğurt içeceği AktiPro ve sindirim sistemine yardımcı olan AktaVitale markaları altında 4 yeni ürünü piyasaya sundu. Ülker’in stratejik hedefi ise Hero Gıda’nın cirosunun en az yarısının, dengeli beslenme ve fonksiyonel gıda alanından gelmesi.

Hero Gıda Genel Müdürü Nasuh Önal, dünyada fonksiyonel gıda pazarının 50 milyar euro, Avrupa’da ise 20 milyar euro olduğunu belirterek "Türkiye’de henüz çok küçük olan pazar, hızlı bir büyüme gösterecek. Bu yılın sonunda pazarın 10 milyon dolar olacağını tahmin ediyoruz" diye konuşuyor.

Marsa Minerella İle Çocuk Margarini Üretti
Sabancı Grubu’nun bu alandaki ürünü ise çocuklara yönelik kahvaltılık margarin olarak geldi. Luna Minerella’nın kendi alanında tek olduğunu söyleyen Marsa Genel Müdürü Alp Pıdik de  fonksiyonel gıda pazarının büyüme potansiyelinin çok yüksek olduğuna inanıyor. Bu konuda yeni yatırım planları bulunduğunu belirten Pıdik, "Margarinler büyüme potansiyeli yüksek ürün grupları arasında yer alıyor. Yeni yatırımlarımızın hangi ürünleri kapsayacağı konusunda araştırmalara devam ediyoruz" diyor. Pazarda bu ürünlere karşı önemli bir talebin bulunmasına karşın henüz netleşmiş bir mevzuatın bulunmadığını hatırlatan Pıdik, "Yasal sürecin de hızla işletilmesi gerek" diye devam ediyor.

Gıdasa’dan Hızlı Giriş
Şubat 2005’te Deren markasıyla çay pazarına giren GıdaSA fonksiyonel gıda pazarına da bitki ve meyve çaylarıyla giriş yaptı. GıdaSA içecek iş birimi pazarlama müdürü Elif Göktaş fonksiyonel gıdaların, gıda sanayinin en hızlı gelişen sektöründen birisi olduğunu ve yakın gelecekte bu piyasaya yön vereceğini tahmin ettiklerini söylüyor. 

KOBİ’ler Nar Suyu İle Harekete Geçti
Her derde deva olarak önerilen narın kârını fark eden Türk şirketleri, Amerika, Japonya ve Avrupa’ya nar suyu pazarlayacak. Başta kalp sağlığı olmak üzere birçok hastalığa iyi geldiği için yıldızı parlayan narın tüketimi bir anda patlayınca, Türk firmaları büyük çaplı üretim ve ihracat için kolları sıvamaya başladı. Firmalar ihracatla birlikte yerli pazara da ürün sunabilmek için birbiriyle yarışıyor. Türkiye şu anda yıllık 70.000 tonla dünyanın en çok nar üreten ülkesi. Nar suyu, özellikle KOBİ’lerin ilgi odağı haline geldi. Pazara yeni oyuncuların girmesi bekleniyor.

Dimes Life’i Pazara Sunacak
İçecek sektöründe de fonksiyonel ürünlerin yıldızı parlıyor. Şirketler bu alanda yeni ürünler pazara sunmaya hazırlanıyor. Bunlardan biri de Dimes Meyve Suları. Dimes Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Ozan Diren, "Ürün portföyümüzde fonksiyonel içecek olarak şu anda karışık meyve nektarımız bulunuyor. Tüketicilerimiz bir bardak karışık meyveli tüketerek, günlük vitamin ihtiyaçlarının yüzde 50’sinden fazlasını karşılayabilirler" diye konuşuyor. Şu anda bu ürünün Dimes’ in satış hacmi içinde yüzde 10’un üzerinde bir pay aldığına dikkat çeken Diren, sözlerini şöyle sürdürüyor: "Bununla beraber, 2006 yılında fonksiyonel içecekler, besin takviyeleri ve organik ürünlerden oluşacak Dimes Life markasını pazara sunmayı planlıyoruz. Bu markamız altında Türkiye’de henüz olmayan yeni ve sürpriz ürünlerimiz olacak. Tüketiciler bilinçlendikçe yüzde 100 meyve sularına ve zenginleştirilmiş içeceklere olan talep de artıyor. Önümüzdeki 5 yıl içince pazardaki bu kategori grubunda ürün çeşitlerinin sayısı arttıkça tüketimin de aynı oranda artacağını düşünüyoruz.

Doğadan 8 Yıldır Pazarda
Fonksiyonel gıdada dikkat çeken bir diğer kategori de bitki çayları. Bu kapsamda Türkiye’deki öncü ürün ise Doğadan From. Doğadan Ürün Sorumlusu Dilhan Yurdaışık, ürün geliştirme çalışmalarının yurt içinde ve yurt dışında konusunda uzman kişiler tarafından yapıldığını söylüyor. 5 kıta üzerinde 82 ülkede kontrollü tarım yönetimiyle üretilen bitkileri kullandıklarını belirterek, müşterilerin istekleri doğrultusunda ve pazarın ihtiyaçlarına göre büyümeyi ve yeni ürünleri piyasaya sunmaya devam etmeyi hedeflediklerini sözlerine ekliyor.

Henüz emekleme döneminde olmasına karşın önümüzdeki dönem hızla büyümesi beklenen pazarın önündeki en büyük engel ise yasal düzenlemeler. Fonksiyonel gıdalar genel anlamda tüm dünya pazarında yeni bir alan olduğu için bu yöndeki çalışmalar yeni yeni gelişiyor. Önemli pazarlardan Avrupa ülkelerinde fonksiyonel gıdalar için herhangi bir yasal tanım bulunmuyor. Öte yandan Avrupa ülkeleri, gıdalar için “sağlıklı yaşam iddiasına” izin vermediklerinden, gıda etiketlerinin bu tür yanlış anlamalara neden olmaması için çaba harcıyor. Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Konseyi ve ulusal düzenlemeler yalnızca "savunulabilir ve iyi bulunmuş" iddialara izin veriyor. Türkiye’de ise Türk Gıda Kodeksi ve yönetmelikleri kapsamında Tarım Bakanlığı onayıyla üretim yapılabiliyor. Fonksiyonel ürünlerle ile ilgili olarak Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı AB’ye uyum sürecine paralel olarak çalışmalar yürütüyor.

Dolayısıyla bu ürünleri pazara sunan firmalar, yasal boşluk nedeniyle yasal olmayan bir üretim yapma pozisyonundalar. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu Başkanı Şemsi Kopuz, 2006’da federasyon olarak özellikle bu pazar için çaba harcayacaklarını söylüyor. Kopuz, Tarım Bakanlığı’nın bugüne kadar bütün yasal düzenlemeleri sanayinin görüşünü almadan gerçekleştirdiğini kaydediyor ve şu bilgileri veriyor: "Türkiye’de geçtiğimiz yıl "Proaktif Ürünlere Yönelik Etiketleme Tebliği" yayınlandı. Tebliğler yalnızca bu ürünlerle sınırlandırılmamalı. Dünyada milyar dolarlarla ifade edilen bir pazar var. Türkiye’de ise sütü sokağa döküyoruz. Fonksiyonel gıdalar gelecekte bu sektörün lokomotifi olabilir."

Türkiye’nin diğer alanlarda olduğu gibi bu konuda da yasa ve yönetmeliklerde AB mevzuatlarını takip etmesi gerektiğini vurgulayan Kopuz, "Avrupa da fonksiyonel gıdalarda henüz yasal sürecini tamamlamış değil. Fakat Dünya Sağlık Örgütü’nün ve üniversitelerin akademik tebliğlerini, yeni ürünlerin etiketlerinde yayınlayarak sektörün önünü açıyorlar. Türkiye’de de benzer düzenlemeye ihtiyaç var. Yasal sıkıntılar aşılırsa Avrupa çapında üretim yapan firmalarımızın bu alana yatırımları da artacaktır" diyor.

Unilever Yönetim Kurulu Başkanı İzzet Karaca, "Bes-lenmenin yanı sıra, insan sağlığına da yardımcı olan fonksiyonel gıda ürünlerine kayma düşüncemiz var" diyor. AB’ye uyum çerçevesinde yasalar çıktığında Unilever Türkiye olarak bu kategorideki yatırımlarını arttıracaklarını söylüyor ve şöyle devam ediyor: "Türkiye’nin bu konudaki ihtiyaçlarını tespit edip, ona göre yatırım yapacağız. Burada yeni markalar, yeni ürünler söz konusu olabilir. Mevcut markaların genişletilmesini de düşünüyoruz. 2006 içinde projelerimiz netleşmiş olacak. Bu arada hükümetin “fonksiyonel gıdalar” için yaptığı mevzuat çalışmasının da tamamlanmasını umuyoruz."